در میان غذاهای محلی زنجان، بعضی خوراک‌ها علاوه بر ویژگی‌های آشپزی، بخشی از رسم‌ها و مناسبت‌های مردم منطقه را نیز روایت می‌کنند. شش انداز زنجان نمونه‌ای از همین غذاهاست که یکی از خوراک‌های سنتی استان معرفی شده و با چهارشنبه‌سوری ارتباط دارد. مواد مختلفی مانند خرما، کشمش، زرشک، گردو، تخم‌مرغ و پیاز در کنار چاشنی سرکه و شیره برای تهیه این غذا استفاده می‌شود.
شش انداز زنجان چه نوع غذایی است؟
شش‌انداز را می‌توان یک خوراک ساده و ترکیبی دانست که بخش مهمی از طعم آن از کنار هم قرار گرفتن مواد شیرین، ترش و مغزها شکل می‌گیرد. خرما و کشمش در کنار زرشک و چاشنی سرکه و شیره، ترکیبی متفاوت با بسیاری از غذاهای روزمره ایرانی ایجاد می‌کنند و گردو و تخم‌مرغ نیز بخش دیگری از مواد اصلی آن هستند.
نکته مهم درباره این غذا آن است که دستورهای موجود الزاماً یکسان نیستند. برای نمونه در برخی از دستور پخت‌ها زعفران نیز در فهرست مواد اولیه آمده و امکان حذف کشمش و استفاده از زرشک به جای آن نیز ذکر شده است. بنابراین تفاوت جزئی میان دستورهای مختلف، موضوع عجیبی نیست.
مواد اولیه شش انداز زنجان
مواد مورد استفاده برای تهیه شش‌انداز شامل این موارد است:
- پیاز
- خرما
- کشمش
- زرشک
- گردو
- تخم‌مرغ
- زعفران
- نمک
- سرکه و شیره
این ترکیب باعث می‌شود شش‌انداز از نظر مواد اولیه با بسیاری از خوراک‌های رایج تفاوت داشته باشد. در این غذا، خشکبار و میوه خشک در کنار تخم‌مرغ و پیاز قرار می‌گیرند و در پایان چاشنی سرکه و شیره به ترکیب اضافه می‌شود.
شش انداز زنجان چگونه تهیه می‌شود؟
روش تهیه‌ای معمول با آماده‌سازی پیاز شروع می‌شود.
- پیاز خلالی شده را سرخ می‌کنند.
- سپس خرما، خشکبار و دیگر مواد اولیه را به آن اضافه می‌کنند.
- تخم‌مرغ در مرحله بعد به ترکیب افزوده می‌شود و مواد با هم مخلوط می‌شوند.
- پس از آماده شدن ترکیب، مواد داخل ماهیتابه قرار می‌گیرند و با حرارت کم پخته می‌شوند.
- در مرحله پایانی، چاشنی سرکه و شیره به غذا اضافه شده و اجازه داده می‌شود غذا روی حرارت ملایم به مرحله نهایی برسد.
زمان لازم برای پخت کامل را حدود یک ساعت و نیم است.
از آنجا که دستورهای محلی ممکن است میان خانواده‌ها یا مناطق مختلف تفاوت داشته باشند، بهتر است این روش را یک دستور مستند از منابع موجود بدانیم، نه تنها شیوه ممکن برای طبخ شش‌انداز.
طعم شش انداز زنجان چگونه است؟
ترکیب مواد اولیه، شخصیت طعمی متفاوتی برای این خوراک ایجاد می‌کند. خرما و کشمش بخش شیرین غذا را شکل می‌دهند، زرشک و سرکه می‌توانند مزه‌ای ترش ایجاد کنند و شیره نیز در تنظیم طعم نهایی نقش دارد. گردو نیز بافت و مزه متفاوتی به ترکیب اضافه می‌کند.
همین تنوع باعث شده در برخی دستورها میزان یا حتی نوع بعضی مواد تغییر کند. برای مثال، در برخی دستور پخت‌های شش‌انداز زنجان کشمش وجود ندارد و استفاده از زرشک را به عنوان یکی از روش‌های تهیه این غذا ذکر کرده است.
آیا شش انداز فقط مخصوص زنجان است؟
نام «شش‌انداز» ممکن است برای خوراک‌هایی با دستورهای متفاوت در نقاط مختلف ایران نیز استفاده شود؛ بنابراین هنگام جست‌وجو، ممکن است با دستورهایی روبه‌رو شوید که مواد اولیه یا شیوه طبخ متفاوتی دارند.
آنچه در این مقاله بررسی می‌شود، نسخه‌ای است که برای استان زنجان معرفی شده و ارتباط آن با سنت چهارشنبه‌سوری در این استان ذکر شده است.
در سفر به زنجان چه غذاهای محلی بخوریم؟
غذاهای بومی می‌توانند بخش مهمی از شناخت فرهنگ یک مقصد باشند. اگر برای سفر به زنجان برنامه‌ریزی می‌کنید و قصد دارید غذاهای محلی زنجان را امتحان کنید، بهتر است پیش از مراجعه به رستوران‌ها یا مراکز عرضه غذا، منوی روز و امکان تهیه غذاهای مناسبتی را بررسی کنید؛ زیرا شش‌انداز به دلیل پیوندش با چهارشنبه‌سوری ممکن است همیشه در فهرست غذای رستوران‌ها قرار نداشته باشد.
